Topraklama Ölçümü Yaptırmayan İşletmeler Büyük Risk Altında: Kanunen Zorunlu ve Cezaları Çok Ağır!!

Topraklama ölçümü, Türkiye’de kanunen zorunlu bir periyodik kontrol olup; işletmelerin bu ölçümleri yaptırması birçok farklı yönetmelik tarafından açıkça hükme bağlanmıştır. Aşağıdaki mevzuat maddeleri, topraklama ölçümünü “her işletme için zorunlu” hale getirir:

1. Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği (Resmî Gazete: 21.08.2001)

Bu yönetmelik, topraklama sistemlerinin kurulması, ölçülmesi ve uygunluğunun doğrulanması için temel mevzuattır.

İlgili Maddeler:

• Madde 10 – Topraklama tesislerinin ölçümü ve denetimi zorunludur.

• Madde 12 – Dokunma gerilimi, adım gerilimi ve topraklama direnci değerleri periyodik olarak ölçülmelidir.

• Madde 40 – İşletmeler, topraklamanın uygunluğunu yetkili kişilerce doğrulamak zorundadır.

Bu madde, topraklama ölçümünün neden yılda en az bir defa yapılması gerektiğinin temel dayanağıdır.

2. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (25.04.2013)

Topraklama tesisatı, bu yönetmelikte periyodik kontrolü zorunlu iş ekipmanı olarak tanımlanmıştır.

İlgili Maddeler:

• Ek III – Elektrik tesisatı ve topraklama tesisatının periyodik kontrolü zorunludur.

• Kontroller yalnızca yetkili mühendis tarafından yapılabilir.

• Periyodun 1 yıl olduğu açıkça belirtilmiştir.

Bu madde, “topraklama ölçümünün her yıl yaptırılması gerektiğini” yasal olarak zorunlu kılar.

3. Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği (Resmî Gazete: 30.11.1984)

Bu yönetmelik, tüm binaların ve işletmelerin elektrik tesisatının topraklamaya uygun ve ölçülmüş olması gerektiğini açıkça belirtir.

İlgili Maddeler:

• Madde 11 – İç tesislerde tüm metal gövdeler uygun şekilde topraklanmalıdır.

• Madde 40 – Tesisin koruma düzenleri ve topraklama sistemleri kontrol edilmek zorundadır.

Bu madde, iş yerinde bulunan tüm cihazların topraklamasının ölçülmesi gerektiğini destekler.

4. Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği (EKAT)

Kuvvetli akım tesislerinde (trafo, pano, OG/AG sistemleri) topraklama sistemlerinin işletme güvenliği için kontrol edilmesi zorunludur.

İlgili Maddeler:

• Madde 5 – İşletmeler, insan hayatını korumak için koruma düzenlerinin (topraklama dahil) çalışır durumda olmasını sağlamakla yükümlüdür.

• Madde 34 – Topraklama düzenlerinin işletme boyunca kontrol edilmesi zorunludur.

5. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

Kanunun 4. maddesi; işverenin, işyerindeki tüm riskleri önlemek için gerekli kontrol ve ölçümlerin yapılmasını zorunlu kılar.

İlgili Madde:

• Madde 10 – Risk değerlendirmesi için gerekli ölçüm, test ve kontroller yaptırılmalıdır.Topraklama ölçümü yapılmazsa risk değerlendirmesi geçersiz sayılır.

6. TSE Standartları (Bağlayıcıdır)

Aşağıdaki TSE standartları, mahkemeler ve İSG uzmanları tarafından resmi dayanak olarak kabul edilir:

• TS EN 60364-6 – Elektrik tesislerinde ilk kontrol ve periyodik kontroller

• TS EN 62305 – Yıldırımdan korunma ve topraklama

• TS EN 61557 – Topraklama ölçüm cihazlarının standardı

Bu standartlar, ölçümlerin nasıl ve kim tarafından yapılacağını belirler.

TOPRAKLAMA ÖLÇÜMÜ YAPTIRMAYAN İŞLETMELER NEYLE KARŞILAŞIR?

1. İSG Müfettişi Denetimlerinde İş Durdurma Topraklama raporu yoksa, müfettiş işletmeyi anında durdurabilir.

2. Yüksek İdari Para Cezaları 6331 sayılı kanuna göre işletmeler ciddi yaptırımlarla karşılaşır.

3. Sigortanın Hasar Ödememesi Topraklama ölçümü olmayan işyerinde yangın veya kaza olursa, sigorta “kullanım hatası/ağır ihmal” gerekçesiyle ödeme yapmaz.

4. Ceza Davası Açılması (TCK Kapsamında) Ölüm veya yaralanma olursa işveren ve teknik sorumlular için hapis cezasına kadar giden süreç başlar.

5. Elektrik Kazası Riskinin Çok Yükselmesi Yetersiz topraklama; yangın, kaçak akım, elektrik çarpması ve ekipman arızalarının en büyük sebebidir.

SONUÇ: “TOPRAKLAMA ÖLÇÜMÜ YAPTIRMAMAK” HEM TEKNİK HEM HUKUKİ AÇIDAN AĞIR BİR İHMALDİR

Bu nedenle işletmeler;

• Topraklama ölçümünü yılda en az bir kez yaptırmalı,

• Raporu yetkili mühendis tarafından hazırlatmalı,

• Dosyalayıp işletmede muhafaza etmelidir.

Mevzuat hükümleri çok açıktır:Her işveren topraklama ölçümünü yaptırmak zorundadır.